Veliki pisci naučne fantastike

Edgar Pengborn
Edgar Pangborn (1909-1976)

MEĐU VANZEMALJCIMA I PREŽIVELIMA

Pangborn
Edgar Pengborn

Istorija literature beleži mnoge slučajeve naknadnog uviđanja značaja dela nekog pisca koji je za života bio skrajnut ili potpuno nepoznat. Slučaj Edgara Pengborna (1909-1976) jedan je od takvih; mada su pojedine njegove priče i knjige bile zapažene a jedan roman i nagrađen, Pengborn nikada u potpunosti nije bio prepoznat i cenjen kao kvalitetan i inovativan autor. Trebalo je da prođe 30-tak godina od njegove smrti kako bi generacije novih pisaca i kritičara 'otkrile' ovog autora i odredile mesto u istoriji naučne fantastike koje mu nesporno pripada. Pengborn je od 1930.g. objavljivao detektivske priče a 1951.g. pojavila se naučno fantastična priča «Anđelovo jaje» koja se danas smatra klasikom; susret ljudi i vanzemaljaca, umesto za to vreme 'normalnog' neprijateljstva i sukoba, u ovoj priči je miroljubiv, sa željom da se uspostavi saradnja i međusobno poštovanje. Godine 1953. objavljen je roman «Zapadno od sunca» u kome se zemaljski svemirski brod prinudno spušta na planetu Lucifer - sin jutra koju naseljavaju predivna bića ali i krvoločni monstrumi. Borba za opstanak astronauta u ovom okruženju jedna je od najimpozantnijih u celokupnoj naučnoj fantastici, uzbudljiva i puna plemenitosti. Roman «Ogledalo posmatrača» (1954) takođe je varijacija teme prvog kontakta: marsovci su bežeći sa svoje umiruće planete, pre 30.000 godina tajno naselili podzemlje i podmorje Zemlje; njihovi osmatrači proveravaju da li su ljudi spremni za susret sa njima odnosno da li je dečak-genije ključno lice tog predstojećeg događaja, no, ni marsovci nisu jedinstveni u proceni da li jeste ili nije došlo vreme za otkrivanje. Nakon decenijske pauze u toku koje se vratio krimićima i istorijskim pričama, Pengborn je romanom «Dejvi» (1964) započeo seriju «Priče o potamnelom svetu» (ili «Postholokaustne priče») koju čine, pored pomenutog «Dejvija» i romani «Evina presuda» (1966), «Slavna četa» (1976) odnosno zbirka «I dalje pitam» (1978). Mesto dešavanja serije je srednja Amerika posle nuklearne katastrofe i sudbine pojedinaca koji pokušavaju da uzdignu svet iz pepela. Dejvi je, nalik junacima Marka Tvena, omladinac koji, sa drugovima, putuje i odrasta u svetu zaraćenih državica 250 godina posle rata. On nije heroj ali njihovi humani postupci imaju efekta na okruženje i započinju promene koje će doneti boljitak rasutim ljudskim zajednicama. Eva je, kao prava naslednica prve žene, željna znanja o novom svetu. Ona sreće čoveka koji se seća vremena i znanja od pre rata, ljude koji su dobronamerni i kojima se nameće kao vođa u borbi protiv zla. «Slavna četa» prati Demetriosa koji lutajući gradovima-državama i priča o prošlim vremenima u kojima su postojali telefoni, televizija, automobili i avioni. Ali, njegove priče nisu po volji novim vlastodršcima... Pengbornove priče koje nisu delovi romana i serijala sabrane su u zbirku «Dobri susedi i drugi stranci» objavljenu 1972.g. Pengbornove ideje bile su konstruktivni korak dalje u razmatranjima tema prvog kontakta i postapokaliptičkih društava; njegova proza je primirena, sa nenametljivim humorom i duboko poetskim opisima prirode i ljudskih sudbina. Sve su to kvaliteti koji ga svrstavaju među pisce koji su stvarali modernu, umetnički relevantnu naučnu fantastiku.

Još pisaca: 

Veliki pisci naučne fantastike

Author: Ilija Bakić

Dodaj komentar