Na ovoj slici spiralne galaksije svetlost je putovala ka nama oko 65 miliona godina. Ona je napustila galaksiju NGC 5134 otprilike u vreme kada je na Zemlji izumro Tiranosaurus reks.
U poređenju sa istorijom dinosaurusa to je ogromno vreme. Međutim, u kosmičkim razmerama galaksija to je zapravo relativno mala udaljenost. Kao što arheolozi mogu da zavire u daleku prošlost Zemlje, tako astronomi pomoću svemirskog teleskopa Džćejms Veb mogu da sagledaju detalje spiralne galaksije sa čvrsto uvijenim kracima.
Vebov MIRI instrument detektuje srednje infracrveno zračenje koje emituju nakupine i niti toplog gasa i prašine u međuzvezdanim oblacima NGC 5134 koje prožimaju složeni policiklični aromatični ugljovodonici. Vebova NIRCam kamera registruje blisku infracrvenu svetlost kraćih talasnih dužina, od zvezda i zvezdanih jata kojima su ispunjeni spiralni kraci galaksije.
Spiralna galaksija u jezgru ima blistavu plavo-belu mrlju. Disk svetli plavičastom svetlošću mnogobrojnih zvezda. Ispunjen je talasima i pramenovima jarko crvene prašine koja se vrti oko jezgra. Na nekim mestima postoje rupe u prašini, dok se na drugim mestima formiraju guste narandžasto nakupine. Nekoliko udaljenih galaksija se vidi u pozadini.
Na MIRI i NIRCam snimcima se vidi stalna razmena materije između gasa i zvezda. Oblaci gasa koji se šire duž spiralnih krakova NGC 5134 su mesta formiranja zvezda. Formiranje zvezda smanjuje zalihe gasa u galaksiji. Umiranjem zvezda se reciklira deo tog gasa nazad u galaksiju. Zvezde više od osam puta veće mase od Sunca umiru u kataklizmičkim eksplozijama supernova koje šire zvezdani materijal na stotine svetlosnih godina daleko.
Zvezde poput Sunca deo svoje materije vraćaju, ali na blaži način. One se naduvavaju u uzavrele crvene džinove pre nego što odbace svoje spoljašnje slojeve i pošalju ih u svemir. Bilo da je izbačen eksplozivnim supernovama ili blagim crvenim džinovima, taj gas može biti ugrađen u nove zvezde.
Ovo davanje i primanje između oblaka gasa i zvezda je fokus programa posmatranja (#3707). Ovaj program ima za cilj da prouči 55 galaksija u obližnjem Svemiru koje aktivno formiraju nove zvezde i proučavane su u širokom opsegu talasnih dužina. Novi Veb podaci doprinose razumevanju pojedinačnih zvezdanih jata i oblaka koji formiraju zvezde. Već su korišćeni za proučavanje životnog ciklusa prašine, oblika i svojstava oblaka koji formiraju zvezde, veza između međuzvezdanog gasa i prašine i procesa kojim novoformirane zvezde preoblikuju svoje okruženje.
Korišćenjem Veba za proučavanje infracrvenog svetla obližnjih galaksija poput NGC 5134 čije se zvezde i gas mogu detaljno videti, prikupljeno znanje može da se primeni na galaksije koje su previše udaljene, poput onih koje su u pozadini vidljive kao svetle tačke.
U ovoj večitoj igri davanja i primanja, galaksija NGC 5134 pokazuje kako zvezde i gas stalno recikliraju materiju, rađajući nove zvezde i čuvajući taj kosmički ciklus života.
Izvor: ESAWeb
| SVE JE FIZIKA Miša Bracić |
 |