Ledeni meseci gasovitih džinova predstavljaju najbolje kandidate za potragu za vanzemaljskim životom u sunčevom sistemu, jer smo u prethodnim decenijama istraživanja, otkrili da u svojoj unutrašnjosti skrivaju velike tečne vodene okeane, ali glavni izazov je kako proći kroz kilometre leda stotinama miliona kilometara daleko od Zemlje.
Naučnici sa Univerziteta Northwestern, Univerziteta u Čikagu i laboratorije Fermilab postigli su istorijski uspeh u razvoju alata veštačke inteligencije (AI) za dinamičko zakazivanje teleskopskih posmatranja. Ovaj inovativni sistem razvijen je u okviru instituta SkAI (AI Institute for the Sky), koji zajednički finansiraju National Science Foundation (NSF) i Simons Foundation. Sistem je svoju praktičnu primenu potvrdio na teleskopu Victor M. Blanco, koji se nalazi na interameričkoj opservatoriji Cerro Tololo (CTIO) u Čileu. Osnovna svrha alata je potpuna automatizacija kritičnih odluka o tome gde teleskop treba da bude usmeren u svakom trenutku, čime se optimizuje korišćenje dragocenog vremena za istraživanje svemira.
Eksperiment sa dva proreza predstavlja verovatno najslavniji, ali istovremeno i najčešće pogrešno tumačen ogled u istoriji nauke. On ne prestaje da zbunjuje čak ni iskusne fizičare, a u popularnoj kulturi se neretko koristi kao osnova za spekulativne i pseudonaučne teorije. Cilj ovog teksta je da demistifikuje fenomen, razjasni šta se zapravo dešava na subatomskom nivou i ukaže na to gde prestaje nauka, a počinje senzacionalizam.
Petnica se nalazi 7 km jugoistočno od Valjeva, u centralnoj Srbiji. Valjevo je udaljeno 99 km od centra Beograda sa kojim je povezano dobrim železničkim i autobuskim vezama. Valjevo je direktno povezano i sa obližnjim gradovima – Šabac, Loznica, Užice, Gornji Milanovac, Čačak itd. Lokacija je izabrana zbog zanimljivog okruže-nja i izuzetnih uslova za izvođenje različitih oblika rada na terenu.
Čovečanstvo je uložilo deset milijardi dolara u razvoj Svemirskog teleskopa James Webb (JWST), najmoćnijeg "oka" koje je ikada posmatralo kosmos, sposobnog da uhvati svetlost sa samog ruba vremena. Ipak, čak i sa ovakvom tehnološkom silom, astronomi se suočavaju sa paradoksalnim neprijateljem: mikroskopskim česticama gvožđa i kamenja. Ovi oblaci, koji lebde u atmosferama dalekih egzoplaneta, funkcionišu kao neprozirna kosmička zavesa, skrivajući hemijske potpise koji bi mogli otkriti tajne o nastanku svetova ili čak tragove života.
Decenijama su astronomi posmatrali neobičan, sablasni sjaj koji dopire iz samog centra naše galaksije. Taj "sjaj" nije obična svetlost zvezda; to je visokoenergetska emisija gama zraka koja nastaje u stalnom plesu uništenja. U srcu Mlečnog puta, čestice obične materije sudaraju se sa svojim ogledalnim suprotnostima – česticama antimaterije poznatim kao pozitroni – brišući jedni druge u trenu.
Astronomi sa Univerziteta u Merilendu (UMD) došli su do otkrića koje iz temelja menja naše razumevanje galaktičke arhitekture. Po prvi put u istoriji posmatranja, supermasivna crna rupa detektovana je na samoj periferiji jedne galaksije, daleko od njenog uobičajenog boravišta. Decenijama je u astronomiji važila dogma da ovi gravitacioni giganti borave isključivo u samim centrima masivnih galaksija. Ovo otkriće ne samo da potvrđuje teoretske modele o postojanju „lutajućih“ crnih rupa, već otvara i potpuno novu eru u istraživanju evolucije svemira.
KOJI TELESKOP DA KUPIM?
