Sjajni crveni div Betelgez (Alfa Oriona, HD 39801) je prošao kroz ljudskom oku vidljivom potamnjenju tokom decembra meseca 2019. godine kao i u prvom kvartalu 2020. dosegnuvši istorijski minimum negde u drugoj nedelji februara meseca.

Tokom septembra i novembra 2019. godine a pre vidljivog potamnjenja, fotosfera je bila u stanju ekspanzije. U isto vreme, prostorno razložena ultraljubičasta spektroskopija svemirskog teleskopa Habl, instrument Space Telescope Imaging Spectrograph je zabeležio snažnu pojačavanu aktivnost u ultraljubičastom delu spektra kao i emisionu liniju jednostruko jonizovanog magnezijuma (Mg II) u hromosferi duž južne hemisfere zvezde. Čak šta više, porasla je i temperatura i gustina elektrona poteklih od diatomskog ugljenika (C2). Promene u profilu k liniji Mg II (2795.53 angstrema) su ukazivale da materija izvire ka spoljašnjosti pomenute oblasti pogonjena impulsima akustičkog šoka tokom celog vremenskog perioda.

Izgleda da je izuzetno snažan tok materije sa zvezde nastao delovanjem konvektivnih fotosferskih elemenata bio pojačan kretanjima tokom 400-to dnevnog pulsacionog ciklusa, odnosno bio je u fazi sa njim. Opisana ultraljubičasta posmatranja nam omogućuju da uspostavimo vezu između nama od ranije poznatih ogromnih konvektivnih ćelija i pojave erupcija vrele materije i procesa njenog hlađenja uz formiranje oblaka prašine koja je i dovela do zaklanjajna južne hemisfere snimljene decembra 2019. godine, odnosno do izuzetnog vidljivog potamnjivanja Betelgeza u februaru mesecu 2020. godine.

betelgez art

Umetničko viđenje crvenog diva Betelgeza. Neočekivano zatamnjivanje zvezde je najverovatnije nastalo usled velike količine vrele materije izbačene u svemir rasprostirući se milonima kilometara unaokolo. Na tim rastojanjima, materija se hladila. Kao posledica predhodnog, nastao je oblak prašine i koji je zaklonio svetlost sa približno četvrtine zvezdine površine. Prva slika (s leva na desno) ilustruje početnu povećanu aktivnost, zatim sledi otiskivanje materije u pravcu posmatranja sa Zemlje. Izvor: NASA, ESA, E. Whetley (STScl)

Izvor teksta

 


Dodaj komentar


Sigurnosni kod
Osveži