Tonski zapis: MP3 956 Kb; WAV 479 Kb

Pre nekoliko dana, 24 avgusta, konačno je završena Generalna skupština IAU na kojoj je učestvovalo preko 2500 astronoma. Na skupštini se raspravljalo o šest rezolucija, od kojih je za širu javnost sigurno bila najinteresantnija peta, vezana za donošenje nove definicije pojma «planeta».

Članovi IAU su se naposletku složili da «planeta» predstavlja nebesko telo koje kruži oko Sunca (matične zvezde), ima dovoljnu masu da bude skoro sfernog oblika, te da je svojom gravitacijom raščistilo susedstvo u okolini svoje orbite.

Iz ovoga proizilazi da se Sunčev sistem sastoji od osam planeta: Merkura, Venere, Zemlje, Marsa, Jupitera, Saturna, Urana i Neptuna. Uvedena je i nova klasa objekata – «planete patuljci». Prvi pripadnici ove nove klase nebeskih tela su Ceres, Pluton i 2003UB313, mada se očekuje da u potonjim mesecima još desetine objekata bude proglašeno patuljastim planetama.

Pluton je priznat kao važan prototip nove grupe trans-neptunskih objekata, o čijem će se konkretnom nazivu još raspravljati.

IAU je takođe dala veoma interesantno i argumentovano objašnjenje zbog čega nam je uopšte bila potrebna nova definicija «planete» i uvođenje novih klasifikacija. Obzirom da su savremena osmatranja i instrumenti uveliko promenili naša razumevanja planetarnih sistema, od velike je važnosti da nomenklatura objekata ocrtava naša trenutna saznanja. Ovo se posebno odnosi na imenovanje «planete». Sama reč «planeta» u originalu je označavala zvezde lutalice, koje smo poznavali samo kao pokretne tačke svetlosti na nepokretnom zvezdanom nebu. Nedavna otkrića neminovno su nas dovela do potrebe za formulisanjem nove definicije, koju možemo da sastavimo koristeći trenutno dostupne naučne informacije.
U daljem tekstu donosimo prevod Rezolucije 5A i 6A:

Rezolucija 5A:

IAU je odlučila da «planete» i druga tela u našem sunčevom sistemu budu određena sa tri posebne kategorije na sledeći način:

(1)   «Planeta» je nebesko telo koje
(a) se nalazi u orbiti oko Sunca,
(b)
ima toliku masu da je u stanju da sopstvenom gravitacijom nadvlada dejstvo sila čvrstog tela tako da se nalazi u hidrostatičkoj ravnoteži i poprima (približno) okrugao oblik, i
(c) koje je raščistilo okolinu duž svoje orbite.

(2) «Planeta patuljak» je nebesko telo koje
(a) se nalazi u orbiti oko Sunca,
(b) ima toliku masu da je u stanju da sopstvenom gravitacijom nadvlada dejstvo sila čvrstog tela tako da se nalazi u hidrostatičkoj ravnoteži i poprima (približno) okrugao oblik,
(c) nije raščistilo okolinu duž svoje orbite i
(d) nije satelit.

(3) Svi ostali objekti, sem satelita, koji se nalaze u orbiti oko Sunca biće kolektivno označeni kao "mala tela sunčevog sistema". [izvorni tekst]

Rezolucija 6A:

IAU dalje odlučuje:

Pluton je “patuljasta planeta” po gornjoj definiciji i priznaje se kao prototip nove kategorije trans-Neptunskih objekata.

U nastavku možete pročitati o kojim se sve rezolucijama raspravljalo na Generalnoj skupštini IAU avgusta 2006 godine:

Rezolucija 1: Teorija precesije i definicija ekliptike
Rezolucija 2: Dopuna razolucije IAU 2000 na sisteme reference
Rezolucija 3: Promena definicije Baricentričnog dinamičkog vremena
Rezolucija 4: Odobrenje Washington Chartera za komunikativnu astronomiju sa javnošću
Rezolucija 5: Definicija “planete”
Rezolucija 6: Definicija objekata klase Plutona.

(1) A “planet” is a celestial body that (a) is in orbit around the Sun, (b) has sufficient mass for its self-gravity to overcome rigid body forces so that it assumes a hydrostatic equilibrium (nearly round) shape, and (c) has cleared the neighbourhood around its orbit.

(2) A “dwarf planet” is a celestial body that (a) is in orbit around the Sun, (b) has sufficient mass for its self-gravity to overcome rigid body forces so that it assumes a hydrostatic equilibrium (nearly round) shape , (c) has not cleared the neighbourhood around its orbit, and
(d) is not a satellite.

(3) All other objects , except satellites, orbiting the Sun shall be referred to collectively as “Small Solar-System Bodies”.

 

Author: Danica Drašković

Dodaj komentar


Sigurnosni kod
Osveži